Immanuel Kant (1724-1804) to niemiecki filozof z Królewca, uznawany za najważniejszego myśliciela Oświecenia i jedną z granic między filozofią nowożytną a współczesną. Całe życie spędził w Królewcu (Königsberg, dziś Kaliningrad), gdzie pracował jako profesor uniwersytecki. Sławę przyniosły mu trzy Krytyki, które otworzyły nową epokę w teorii poznania i etyce. Uchodzi za przykład człowieka niezwykłej dyscypliny i codziennego rytmu życia.
Czytasz biografię osoby. Jego kierunek filozoficzny omawia osobna strona: Kantyzm.
Oś czasu życia
- 1724 Rodzi się w Królewcu w rodzinie rzemieślniczej.
- 1740-1746 Studia na Uniwersytecie Albrechta w Królewcu.
- 1755 Habilitacja; rozpoczyna wykłady na uniwersytecie.
- 1770 Mianowany profesorem logiki i metafizyki.
- 1781 Publikuje Krytykę czystego rozumu; początek okresu tzw. filozofii krytycznej.
- 1788 Krytyka praktycznego rozumu (etyka imperatywu kategorycznego).
- 1790 Krytyka władzy sądzenia (estetyka).
- 1795 O wiecznym pokoju, esej o pokoju między narodami.
- 1804 Umiera w Królewcu.
Ciekawe anegdoty
Najbardziej znana dotyczy jego zegarowej regularności. Mieszkańcy Królewca podobno nastawiali zegary wedle spaceru Kanta, który wychodził codziennie o tej samej porze. Jego uporządkowany rytm życia stał się legendarne; podobno jedynym momentem, gdy zmienił trasę i godzinę, było czytanie Emila Rousseau, które tak go pochłonęło, że zapomniał o spacerze.
Druga anegdota dotyczy jego „przebudzenia ze snu dogmatycznego”. Kant sam przyznał, że to David Hume na nowo obudził go z drzemki racjonalizmu i zmusił do przemyślenia możliwości poznania. Hume zadał pytanie o przyczynowość, a Kant odpowiedział całym, nowym systemem: umysł nadaje formę doświadczeniu.
Trzecia dotyczy jego skromności i prostoty. Kant nigdy nie opuścił Królewca, choć otrzymywał zaproszenia z innych uniwersytetów. Doceniał autonomię i samodzielność, a jego dom nie był bogaty. Zasłynął też z przyjaźni i życzliwości, prowadząc regularne obiady z gośćmi, przy których dyskutowano filozofię, politykę i świat.
Najważniejsze dzieła
- Krytyka czystego rozumu (1781): granice poznania, zjawiska i noumeny.
- Krytyka praktycznego rozumu (1788): etyka imperatywu kategorycznego.
- Krytyka władzy sądzenia (1790): estetyka i celowość.
- Uzasadnienie metafizyki moralności (1785): skrótowe ujęcie etyki.
Głośne cytaty
„Mam odwagę posługiwać się własnym rozumem.”
Kant, Co to jest Oświecenie? (1784)
„Dwie rzeczy napełniają umysł coraz to nowym podziwem i czcią: niebo gwiaździste nade mną i prawo moralne we mnie.”
Kant, Krytyka praktycznego rozumu (zakończenie)
Znaczenie
Kant wyznaczył granicę między nowożytnością a filozofią współczesną. Jego przewrót kopernikański w teorii poznania, rozróżnienie zjawisk od rzeczy samych w sobie oraz imperatyw kategoryczny stały się punktem odniesienia dla niemal całej późniejszej filozofii, od idealistów po współczesnych etyków. Od niego zaczynają się też najpoważniejsze pytania o autonomię i granice rozumu.
Zobacz też
- Kantyzm (jego kierunek filozoficzny)
- Idealizm niemiecki (jego następcy)
- Ludzie filozofii (hub biografii)
