Tomasz z Akwinu (1225-1274), pełne imię Tommaso d’Aquino, to średniowieczny filozof i teolog, największy systematyzator szkolastyki. W Sumie teologicznej pogodził filozofię Arystotelesa z doktryną chrześcijańską, tworząc syntezę, która przez wieki kształtowała zachodnie nauczanie uniwersyteckie i wciąż jest fundamentem katolickiej myśli. Kanonizowany, a jego filozofia stała się podstawą doktryny Kościoła katolickiego (tomizm).
Czytasz biografię osoby. Jego kierunek filozoficzny omawia osobna strona: Szkolastyka.
Oś czasu życia
- 1225 Rodzi się w zamku Roccasecca pod Neapolem w arystokratycznej rodzinie hrabiów Akwinu.
- ok. 1239-1243 Studiuje na uniwersytecie w Neapolu, gdzie poznaje Arystotelesa.
- 1244 Wstępuje do zakonu dominikanów, ku sprzeciwowi rodziny.
- 1245-1252 Studiuje w Paryżu i Kolonii pod kierunkiem Alberta Wielkiego, który dostrzega jego talent.
- 1252 Wykłada w Paryżu; zdobywa magisterium z teologii.
- 1265-1273 Pisze w Rzymie i Neapolu Sumę teologiczną, swe największe dzieło.
- 1274 Umiera podczas podróży na sobór w Lyonie, w opactwie Fossanova; wg tradycji przerywa pracę po mistycznym widzeniu.
Ciekawe anegdoty
Najsłynniejsza anegdota dotyczy jego przezwiska. Jako ogromnej postury, niezwykle cichy i małomówny student otrzymał przezwisko „niemy wół” (lac. bos mutus). Koledzy i początkowo nauczyciele brali jego milkliwość za ograniczenie. Dopiero Albert Wielki miał powiedzieć, że „ten niemy wół ryknie tak, że usłyszy go cały świat”. Tomasz rzeczywiście został jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów średniowiecza.
Druga anegdota dotyczy jego pracy jako dzieła gigantycznego. Suma teologiczna to liczące tysiące stron systematyczne uporządkowanie całej wiedzy o Bogu, świecie i człowieku, zgodnie z metodą scholidalną: pytanie, argumenty przeciw, argumenty za i odpowiedź. Tomasz pisał na przemian dyktując kilku skrybom naraz, tak wielkie było natężenie jego twórczości. Legenda głosi, że miał równocześnie dyktować kilka fragmentów różnych dzieł.
Trzecia, najbardziej poruszająca, anegdota dotyczy końca jego życia. W grudniu 1273, podczas mszy, Tomasz miał doznać mistycznego widzenia. Po tym wydarzeniu zaprzestał pisania i porzucił Sumę niedokończoną, mówiąc, że wszystko, co napisał, jest jak „słoma” wobec tego, czego doznał. Gdy uczniowie pytali, odpowiedział, że nie może dalej pisać, bo wobec tego, co ujrzał, cała jego nauka wydaje się niczym. Kilka miesięcy później zmarł.
Najważniejsze dzieła
- Suma teologiczna (Summa theologiae): niedokończone dzieło życia, szczyt scholastycznej syntezy.
- Suma przeciw poganom (Summa contra gentiles): systematyczne uzasadnienie wiary wobec niewierzących.
- Kwestie dyskutowane, komentarze do Arystotelesa: narzędzia metodologiczne wiary i rozumu.
Głośne cytaty
„Łaska nie znosi natury, lecz ją doskonali.”
Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna
„Cokolwiek, co jest prawdziwe, nie może być sprzeczne z tym, co pochodzi z wiary.”
Tomasz z Akwinu (parafraza tezy o zgodności wiary i rozumu)
Znaczenie
Tomasz stworzył trwały most między filozofią antyczną a wiarą, a jego tomizm stał się oficjalną doktryną katolicką. Wpłynął na wszystkie późniejsze systemy metafizyczne i uniwersyteckie nauczanie. Kanonizowany w 1323 roku, jest jednym z najbardziej wpływowych filozofów średniowiecznej Europy.
Zobacz też
- Szkolastyka (jego kierunek filozoficzny)
- Arystotelizm (fundament, który zintegrował)
- Neoplatonizm (tradycja, z której czerpała wczesna scholastyka)
- Ludzie filozofii (hub biografii)
