René Descartes (1596-1650), po polsku Kartezjusz, to francuski filozof, matematyk i fizyk, uznawany za ojca filozofii nowożytnej i jednego z twórców geometrii analitycznej. Urodzony w La Haye (dziś Descartes) w Touraine, kształcił się w kolegium jezuickim w La Flèche. Prowadził życie pełne podróży: służba w wojsku, pobyt w Holandii (gdzie napisał większość dzieł), a na koniec zaproszenie na dwór królowej Krystyny do Sztokholmu. Zmarł w Sztokholmie w 1650 roku na zapalenie płuc.
Czytasz biografię osoby. Jego kierunek filozoficzny omawia osobna strona: Kartezjanizm.
Oś czasu życia
- 1596 Rodzi się w La Haye (Touraine, Francja).
- 1606-1614 Nauka w kolegium jezuickim w La Flèche.
- 1618-1621 Służba wojskowa i podróże po Europie (Holandia, Niemcy, Włochy).
- 1628 Osiada w Holandii, gdzie przez dwie dekady pracuje nad systemem.
- 1637 Publikuje Rozprawę o metodzie z esejami naukowymi.
- 1641 Medytacje o pierwszej filozofii.
- 1649 Wyjeżdża do Sztokholmu na dwór królowej Krystyny.
- 1650 Umiera w Sztokholmie.
Ciekawe anegdoty
Najsłynniejsza anegdota dotyczy jego „kuchenki” w zimie 1619-1620. Podczas służby wojskowej w Niemczech, zamknięty w ogrzewanym pokoju, Descartes przeżył serię snów i wizji, które uznał za objawienie swej metody. Tej nocy, według własnej relacji, narodziła się idea: cała wiedza ma być oparta na jednym pewnym punkcie i rozwijana metodą jak matematyka.
Druga anegdota dotyczy jego ostrożności i unikania konfliktów z Kościołem. Gdy Galileusz został skazany (1633), Descartes podobno zarzucił publikację swego traktatu o świecie (Le Monde), który zakładał ruch Ziemi, by nie narazić się władzom. Woli spokoju i „życia ukrytego” (bene vixit, bene qui latuit) pozostał wierny do końca.
Trzecia dotyczy końca życia w Sztokholmie. Zaproszony przez królową Krystynę, musiał wstawać o piątej rano na lekcje filozofii w zimnym północnym klimacie. Przyzwyczajony do spania do późna, podobno powiedział, że szwedzka zima zabije go. Rzeczywiście zachorował i zmarł po kilku miesiącach.
Najważniejsze dzieła
- Rozprawa o metodzie (1637): manifest metody i „Cogito, ergo sum”.
- Medytacje o pierwszej filozofii (1641): dowody istnienia Boga i dualizm duszy i ciała.
- Zasady filozofii (1644): systematyczny wykład przyrody i metafizyki.
- Namiętności duszy (1649): o emocjach i relacji ciała do umysłu.
Głośne cytaty
„Myślę, więc jestem.”
Kartezjusz, Rozprawa o metodzie (1637)
„Nie ma nic w umyśle, co wcześniej nie byłoby w zmysłach, z wyjątkiem samego umysłu.”
Parafraza kartezjańskiego racjonalizmu
Znaczenie
Kartezjusz wyznaczył punkt zwrotny filozofii: od niego zaczyna się nowożytność i spór racjonalizmu z empiryzmem. Jego dualizm umysłu i ciała zdominował filozofię umysłu na stulecia, a metoda wątpienia została fundamentem nowoczesnej nauki. Pytanie o to, czy maszyny mogą myśleć, stawia go również na początku rozważań o sztucznej inteligencji.
Zobacz też
- Kartezjanizm (jego kierunek filozoficzny)
- Ludzie filozofii (hub biografii)
- Porównaj z empiryzmem
